بروبچ علوم آزمایشگاهی طهرونی

یبماری زایی: توانایی فی القوه برای ایجاد بیماری.

ویرولانس: شدت بیماری را نشان می دهد.

معمولا در کتاب ها بیماری زایی را معادل ویرولانس می گیرند.

اصول کخ:

برای اینکه یک باکتری را به عنوان بیماری عفونی بشناسیم باید چهار ویژگی را داشته باشد که این چهار ویژگی اصول کخ است:

1- بایستی میکروب را در رابطه با بیماری مشاهده کنیم.

2- باید بتوانیم از آن میکروب خاص، کشت خالص تهیه کنیم.

3- میکروبی را که از آن کشت خالص تهیه کردیم به یک حیوان حساس تزریق می کنیم و همان بیماری در همان حیوان حساس باید به وجود بیاید.

4- دوباره از آن حیوان حساس میکروبی که جدا می کنیم باید همان میکروب اولیه باشد که کشت خالص داده ایم.

اگرسین:

فرآورده های باکتریایی که بر علیه دفاع میزبان تاثیر دارند، اگرسین گویند. به طور کلی باکتری برای جنگ با عوامل دفاعی میزبان اگرسین تولید می کنند. اگرسین یا روی سیستم ایمنی آنتی بادی ( همورال ) تاثیر می گذارند یا بر روی سیستم دفاعی سلول تاثیر می گذارد.

موادی که باکتری ترشح می کند و روی سیستم همورال تاثیر می گذارد:

1- لیزوزیم        2- بتا لیزین       3- سیدروفور    4- ترانسفرین   5- اینتر باکتین

غیر فعال کننده ی سیستم دفاعی سلول ها:

1- پروتئین آ   2- پروتئین وی       3- کپسول

پروتئین آ و پروتئین وی بخشی از سل وال هستند.

مراحلی که لازم است تا یک باکتری ایجاد عفونت کند:

1- ابتدا باید به سلول بچسبد. این عمل توسط عوامل چسبنده ایی بنام ادهزین انجام می شود.

انواع ادهزین ها:

الف)پیلی: سردسته ی ادهزین ها

ب) الیاف چسبنده: یکسری از باکتری ها یک رشته الیاف بلندی دارند که بیشتر در باکتری های گرم مثبت به خصوص استرپتو کوک پیروژن

ج) پلی ساکاریدهای سطحی

2- وارد شدن به سلول

وجود یون آهن از عواملی است که برای ورود باکتری به داخل سلول بسیار مهم است. مقدار آهن آزادی که به طور طبیعی در مایعات بدن موجود می باشد برای ورود یک باکتری هم کافی نیست به همین دلیل باکتری ها از محیط کشت قبلی آهن را به صورت سیدروفور ذخیره می کنند. میکروبی که سیدروفور ( ذخیره ی آهن در باکتری ) نداشته باشد خیلی زود از بین می رود.

3- بعد از ورود به سلول شورع به تکثیر می کند.

باقی مراحال بستگی به نوع باکتری و نوع بیماری عفونی دارد.

توکسین های باکتری:

توکسین اساس واکسن سازی است. باکتری ها دو نوع توکسین تولید می کنند:

1- اگزوتوکسین            2- اندوتوکسین

اگزوتوکسین:

به خارج ترشح می شود. از جنس پروتئین است به همین دلیل به حرارت بسیار حساس است( با حرارت دناتوره می شود). میزان سمیت اگزوتوکسین خیلی بیشتر از اندوتوکسین است و با هم قابل مقایسه نیست.آنزیم های پروتولیتیک روی اگزوتوکسین ها همولیز ایجاد می کنند ولی در اندوتوکسین ها آنزیم های پروتولیتیک وجود ندارد. اگزوتوکسین تحت تاثیر فرم آلدئیدی به توکسوئید تبدیل می شود. توکسوئید تمام خواص اگزوتوکسین ( به جز سمیت ) را دارد. خاصیت آنتی ژنیک هم دارد یعنی ایجاد ایمنی می کند.

اندوتوکسین:

در داخل باکتری ترشح می شود. از جنس لیپو پلی ساکارید است به همین دلیل به حرارت مقاوم است. خاصیت تبدیل به فرم دیگری را ندارد.

خاصیت بیولوژیک اندوتوکسین هاک

1- تب     2- التهاب    3- اسهال     4- شوک     5- فعال شدن ماکروفاژها    

6- انعقاد داخل عروقی منتشر      7- تحمل پذیری                 8- فعال شدن سیستم کمپلمان: پروتئین های مکمل خون که به دفاع بدن در برابر عوامل خارجی کمک می کند.از یکسری از اجزایی تشکیل شده که هر کدام فعال شود بعد از آن دیگزی فعال می شود.

9- به علت باکتری های گرم منفی در مراحل اولیه بیماری فرد دچار لکوپنی می شود و در ادامه دچار لکوسیتوز می شود.

محصولات باکتری:

باکتری ها یکسری از عواملی را تولید می کنند که موجب افزایش شدت بیماری ( ویرولانس ) می شود.

1- همولیز ها:

الف) بتا: باعث لیز کامل گلبول های قرمز می شود.اطراف کلنی باکتری شفاف و بی رنگ است.

ب) آلفا: باعث لیز ناقص گلبول های قرمز می شود. اطراف کلنی باکتری ها سبز رنگ می شود.

2-لکوسیدین:

باعث همولیز گلبول های سفید می شود.

3- آنزیم کوآگولاز

4- آنزیم کیناز: باعث انتشار عفونت می شود.

5- آنزیم هیرالورونیداز: باعث انتشار عفونت می شود.اسید هیالورونیک میان بافتی را تجزیه می کند. اسید هیالورونیک یکی از مواد عمده ی تشکیل دهنده ی فضای میان بافتی است که تجزیه اش باعث انتشار عفونت می شود.

راه های انتقال بیماری عفونی:

تماس مستقیم مانند عفونت های پوستی و عفونت ای قارچی

2-از طریق آب( حصبه و وبا ) و غذا( بوتولیسم: خوردن سم باکتری و مسمومیت غذایی کلستریدیوم)

3- تزریقک هپاتیت سی، اچ آی وی، مالاریا

4- تنفس: انواع و اقسام ویروس هایی که ایجاد کلنی می کنند. آنفولانزا، بیماری سل، بیماری دیفتری، گلودرد چرکی

اشکال بیماری های عفونی:

1- موضعی        2- سیستمیک       3-کانونی

موضعی: یک بخش بدن مبتلا شده و در همان قسمت باکتری و سم باکتری باقی می ماند.

سیستمیک: یک مرحله پیشرفته تر از موضعی است. باکتری در تمام بدن پخش می شود. مانند بیماری سل. درمان آن خیلی سخت تر از موضعی است.

کانونی: درمان کانونی از همه سخت تر است. عفونت در یک نقطه وجود دارد در یک مدت زمانی شروع به ترشح توکسین می کند و در نتیجه علایم ظاهر می شود و فرد به دکتر مراجعه می کند ولی بعد از مدتی علائم دوباره شروع می شود به دلیل حذف آنتی بیوتیک ها از بدن و ریشه کن نشدن باکتری ها. درمان از طریق جراحی ( حذف کانون ) و بعد از آن دارویی ( آنتی بیوتیک ) است. مانند عفونت استخوانی

طبقه بندی:

1- راسته     2- خانواده    3- جنس    4- گونه     5- سوش

فلورنرمال:

باکتری هایی که در بدن انسان وجود دارند و در حالت عادی بیماری زایی نمی کنند را فلورنرمال گویند. پوست و مخاط عمده ترین ارگان هایی هستند که روی آن ها فلورنرمال وجود دارد. در مواقعی فلورنرمال مفید هم می باشد.بعضی از ویتامین ها توسط فلورنرمال در بدن تولید می شوند.این ها برای بدست آوردن مواد غذایی با هم رقابت می کنند و مانع از رشد باکتری های بیماری زا می شوند.ولی در شرایطی مانند سرکوب سیستم ایمنی بیماری زایی می کنند.

شرایط نمونه برداری:

1- نمونه برداری باید قبل از درمان با آنتی بیوتیک انجام شود.

2- نمونه با فلورنرمال نباید مخلوط شود.

3-اطلاع از سیر بیماری

4- نمونه گیری به مقدار کافی

5- فرد نمونه گیر: مایع مفصلی ، خون شریانی و ... توسط پزشک انجام می شود.

6- روش نمونه گیری

مستقیم: ادرار و مدفوع       ب) سرنگ: خون     ج) نمونه گیری با سوآپ: زخم        د) نمونه گیری با بیوپی

Pre lab

انواع رنگ آمیزی

1- ساده      2- افتراقی     3- اختصاصی

رنگ آمیزی گرم:

1- تهیه گسترش لام، در هوای آزاد لام خشک می شود و بعد با حرارت شعله فیکس می کنیم. بعد از آن به مدت یک دقیقه کریستال ویوله می ریزیم.

2- لام را با آب می شوییم و روی آن لوگول به مدت یک تا دو دقیقه می ریزیم. لوگول حاوی ترکیبات ید می باشد که رنگ را در داخل باکتری ثابت می کند. تا این مرحله باکتری های گرم مثبت و گرم منفی هر دو بنفش هستند.

3- مرحله ی رنگ بری که مدت آن 15 تا 30 ثانیه است و با اسید الکل انجام می شود. محلول رنگ بر در باکتر یهای گرم مثبت از آن جایی که لیپید کمی دارند کریستال ویوله از دیواره ی سلولی خارج نمی شود. در مورد باکتری های گرم منفی از آن جایی که لیپید زیاد است لیپید حل می شود و کریستیال ویوله خارج می شود. باکتری های گرم منفی بی رنگ می شوند.

4- به مدت 30 ثانیه فوشین می ریزیم.باکتری گرم مثبت به رنگ بنفش و باکتری گرم منفی به رنگ صورتی روشن تا قرمز در می آید.

Asid fast

رنگ آمیزی افتراقی که برای رنگ آمیزی باکتری سل به کار می رود.

دلایل تفاوت رنگ باکتری های گرم مثبت و گر م منفی:

1- دلیل اصلی تفاوت در میزان لایه چربی

2- تفاوت خواص فیزیکی و شیمیایی

3- در باکتری های گرم مثبت یک لایه نمک وجود دارد که باعث می شود در این باکتری ها رنگ کریستیال ویوله باقی بماند.

4- به دلیل اختلاف پتانسیل، اکسیداسیون احیا بین باکتری های گرم مثبت و گرم منفی

محیط سازی:

محیط کشت: محیطی که برای رشد و تکثیر باکتری ها در آزمایشگاه مورد استفاده قرار می گیرد.دو نوع می باشد:

  1- سنتتیک: محیط هایی که در کارخانه تولید می شوند.

   2- غیر سنتتیک: ایراد آن پخش شدن باکتری ها ( عدم تشکیل کلنی ) بود. بعدا ژلاتین رو به آن اضافه کردن که موجب جامد شدن محیط کشت شد ولی این نیز دارای مشکل بود، زیرا باکتری های بیماری زا در دمای 37 درجه رشد  می کنند و در این دما ژلاتین ذوب می شود.بعدا از آن آگار به بازار آمد. جنس آگار از کربوهیدرات است و واحد ساختمانی آن دی گالاکتوز بیرانوزوید می باشد. محیط کشت جامد است و در حرارت 60 تا 65 ذوب می شود.

جامد: آگار      مایع: بروس

محیط کشت

1- مایع: میزان آگار کمتر از 2/0 درصد

2- نیمه مایع ( نیمه جامد ): میزان آگار بین 5/0 تا 7/0 درصد

3- جامد: میزان آگار بین 5/1 تا 2 درصد

انواع محیط کشت بر اساس ترکیباتی که دارند:

1- محیط کشت پایه: حداقل ترکیباتی که برای رشد باکتری لازم است.

2- محیط کشت غنی شده: همان محیط کشت پایه هست که به آن موادی اضافه شده است.

3- محیط کشت انتخابی: محیط کشتی که با اضافه کردن بعضی از مواد از رشد یکسری از باکتری ها جلوگیری می شود.

4-محیط کشت افتراقی: یکسری از ترکیبات شیمیایی یه محیط کشت اضافه می شود که موجب افترق بین باکتری ها می شود.

5-محیط کشت غنی کننده: ترکیبات شیمیایی خاصی به محیط اضافه می شود و باعث افزایش تکثیر باکتری ها می شود.

6- محیط کشت انتقالی: زمانی که فاصه ی بین محل نمونه گیری تا آزمایشگاه طولانی باشد.

باکتری متحرک تمام سطح محیط را کدر می کند.

باکتری غیر متحرک: فقط در خط کشت رشد می کند.

محیط کشت جامد از آنس استفاده می شود.

محیط کشت مایع از لوپ استفاده می شود.

محیط کشت نیمه جامد از لوپ با آنس استفاده می شود.